Hoàn thiện Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi): Đảm bảo tư pháp hiện đại nhưng không bỏ quên người yếu thế

Quang cảnh phiên thảo luận tại hội trường chiều 27/10. Ảnh: Quốc hội

Về tố tụng điện tử tại Điều 18, đại biểu Nguyễn Phi Hùng đề nghị bổ sung quy định cho phép người thuộc hộ nghèo, người khuyết tật, đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng đặc biệt khó khăn và người bị tạm giữ, tạm giam không có điều kiện kỹ thuật được lựa chọn phương thức tố tụng truyền thống.

Theo đại biểu, quy định này sẽ giúp những người gặp khó khăn trong tiếp cận công nghệ không bị ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp khi tham gia tố tụng.

Đối với khoản 3 Điều 155 về thời điểm hoàn thành việc giao, chuyển văn bản tố tụng điện tử, đại biểu cho rằng việc xác định thời điểm ngay khi văn bản được nhập vào hệ thống chưa tính đến trường hợp người nhận chưa thể truy cập do mất kết nối hoặc sự cố kỹ thuật.

Vì vậy, cần nghiên cứu xác định thời điểm hoàn thành khi hệ thống ghi nhận người nhận đã truy cập; trường hợp chưa truy cập, cần có khoảng thời gian hợp lý sau khi thông báo hợp lệ.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Phi Hùng thảo luận tại hội trường. Ảnh: Quốc hội

Góp ý về thẩm quyền điều tra của điều tra viên là trưởng, phó trưởng công an cấp xã tại khoản 2 Điều 41, đại biểu thống nhất với chủ trương phân cấp phù hợp mô hình tổ chức mới; đồng thời đề nghị làm rõ tiêu chí xác định vụ án có “tính chất đơn giản, chứng cứ rõ ràng”, tránh áp dụng tùy nghi.

Đại biểu cũng kiến nghị rà soát, thống nhất các thuật ngữ “phân công”, “ủy quyền” giữa dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự và Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự, bảo đảm sự đồng bộ trong quá trình thực hiện.

Đối với chế định bào chữa viên nhân dân, đại biểu Nguyễn Phi Hùng cho rằng những hạn chế về thủ tục và phạm vi đối tượng được bào chữa khiến chế định này chưa phát huy hiệu quả.

Đại biểu đề nghị sửa đổi khoản 2 Điều 72 theo hướng mở rộng phạm vi hỗ trợ người nghèo, người yếu thế trên địa bàn; đồng thời quy định thời hạn cấp văn bản cử người bào chữa không quá 24 giờ tại Điều 78, kết hợp đăng ký điện tử để rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục.

Về thủ tục tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt được đề nghị tại Điều 460, đại biểu đánh giá quy định này có thể góp phần rút ngắn thời gian giải quyết vụ án, nhưng cần bảo đảm quyền quyết định độc lập của tòa án.

Đại biểu đề nghị làm rõ việc tòa án xem xét mức hình phạt do viện kiểm sát đề nghị không đồng nghĩa với việc phải chấp nhận mức hình phạt đó. Việc kết tội vẫn phải căn cứ vào các chứng cứ được xem xét, đánh giá khách quan; đồng thời cần bổ sung quyền rút lại cam kết nhận tội của bị can, bị cáo trước khi tuyên án.