Thảo luận về Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi): Đưa phương châm “Dân thụ hưởng” đi vào thực chất

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Phi Hùng thảo luận tại tổ. Ảnh: HỒNG CHÂU

Tổ 5 gồm các Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng, thành phố Quảng Ninh và tỉnh Cao Bằng.

Tham gia thảo luận, đại biểu Nguyễn Phi Hùng (Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng) đánh giá cao sự cần thiết sửa đổi luật nhằm thể chế hóa kịp thời Chỉ thị số 09-CT/TW ngày 20/7/2026 của Bộ Chính trị, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số quốc gia và mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Tuy nhiên, đại biểu chỉ ra rằng thành tố “Dân thụ hưởng” trong dự thảo hiện nay vẫn chưa rõ nét. Người dân chỉ thực sự cảm nhận được quyền lợi khi các chương trình, dự án tại cơ sở mang lại hiệu quả thiết thực.

Do đó, đại biểu kiến nghị cần bổ sung quy định đặc thù về nguyên tắc thực hiện dân chủ trong các chương trình an sinh xã hội và đầu tư công cấp xã. Theo đó, phải công khai từ đầu về mục tiêu, nguồn lực, tiến độ; đồng thời tạo cơ chế để nhân dân giám sát trực tiếp qua ứng dụng số, qua hồ sơ kỹ thuật và dữ liệu mở.

Đại biểu cũng đề xuất giao Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp xã chủ trì đo lường, công khai chỉ số hài lòng của người dân sau khi dự án hoàn thành, coi đây là căn cứ đánh giá người đứng đầu chính quyền cơ sở.

Trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp với thẩm quyền cấp xã rất lớn, đại biểu Nguyễn Phi Hùng đề xuất giải pháp tích hợp để nâng cao chất lượng lấy phiếu tín nhiệm đối với các chức danh do HĐND cấp xã bầu.

Cụ thể, giao MTTQ Việt Nam cấp xã chủ trì tổ chức khảo sát độ tín nhiệm của cử tri thông qua ứng dụng VNeID trước kỳ họp HĐND. Kết quả này là tài liệu bắt buộc trong hồ sơ trình đại biểu HĐND nghiên cứu, đồng thời công khai song song để nhân dân cùng giám sát.

Liên quan tiêu chuẩn thành viên ban giám sát đầu tư của cộng đồng (Điều 28), đại biểu đề nghị chỉnh sửa quy định để phân định rõ ràng, tháo gỡ vướng mắc về tư cách tham gia của cán bộ MTTQ cấp xã, tạo thuận lợi thực tế cho công tác giám sát.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Anh Tuấn thảo luận tại tổ. Ảnh: HỒNG CHÂU

Đóng góp vào nhóm nội dung thực hiện dân chủ tại cơ sở nơi làm việc, đại biểu Nguyễn Anh Tuấn (Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng) nêu thực tế nhiều doanh nghiệp quy mô lớn chưa thành lập tổ chức công đoàn hoặc ban thanh tra nhân dân, gây áp lực lớn cho người lao động.

Đại biểu kiến nghị cần cân nhắc việc bỏ ban thanh tra nhân dân tại các đơn vị chưa có tổ chức công đoàn. Trường hợp này, cần giao MTTQ cấp xã hoặc ban chỉ đạo cấp trên hướng dẫn, chỉ đạo để duy trì hoạt động, bảo đảm đây thực sự là cầu nối vững chắc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người lao động.

Theo các đại biểu, dân chủ ở cơ sở là gốc rễ của sự đồng thuận xã hội. Việc sửa đổi, hoàn thiện Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở lần này với các quy định chặt chẽ, minh bạch, gắn liền với công nghệ số và trách nhiệm giải trình sẽ tạo động lực mạnh mẽ để “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” thực sự đi vào cuộc sống.