ĐẠI ĐOÀN KẾT TỪ CƠ SỞ: GIÁM SÁT THEO "CHUỖI TRÁCH NHIỆM"

Khơi thông điểm nghẽn

Đứng trước bối cảnh mang tính bước ngoặt đó, công tác giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội không thể tiếp tục đi theo lối mòn cũ. Đòi hỏi bức thiết hiện nay là một sự đổi mới toàn diện cả về tư duy, phương pháp lẫn cách thức tổ chức thực hiện. Trọng tâm hoạt động giờ đây không thể chỉ đong đếm bằng số lượng các đoàn giám sát hay số hội nghị phản biện được tổ chức, mà phải được đo lường bằng chất lượng, tính thực chất và khả năng tạo ra sự chuyển biến rõ rệt sau mỗi kiến nghị.

Với vai trò là trung tâm của khối đại đoàn kết, đại diện cho ý chí và nguyện vọng của các tầng lớp nhân dân, Mặt trận đã nhanh chóng thay đổi cách tiếp cận. Từ việc chỉ theo dõi hoạt động riêng lẻ của từng cơ quan, Mặt trận chuyển sang nhận diện trực diện những vấn đề cụ thể tác động trực tiếp đến đời sống dân sinh. Thay vì chỉ xem xét một khâu cắt khúc, cán bộ Mặt trận đi sâu vào đánh giá toàn bộ quá trình thực hiện, định vị chính xác trách nhiệm của từng chủ thể liên quan trong một chuỗi hệ thống. Mặt trận không chờ đợi cơ quan chức năng đưa ra dự thảo mới thụ động tham gia góp ý, mà chủ động phát hiện vấn đề ngay từ trong trứng nước, tham gia định hình chính sách từ giai đoạn khởi thủy. Đây chính là vai trò của người xâu chuỗi, khơi thông những điểm nghẽn bằng tiếng nói khách quan, công tâm và vì dân.

Chọn đúng "điểm nóng" và kiên trì đeo bám

Một trong những kinh nghiệm quý báu được hệ thống Mặt trận thành phố Đà Nẵng đúc kết và áp dụng triệt để chính là nguyên tắc: Lựa chọn nội dung giám sát phải xuất phát từ những vấn đề bức thiết nhất trong đời sống Nhân dân. Đó không phải là những chủ đề vĩ mô xa vời, mà là những vụ việc tồn đọng, kéo dài nhiều năm, trực tiếp bào mòn niềm tin và ảnh hưởng đến quyền lợi hợp pháp, chính đáng của người dân.

Thực tế cho thấy, có vô vàn vấn đề không hề mới về mặt chủ trương hay cơ chế chính sách, nhưng lại trở thành "điểm nóng" gây bức xúc tột độ chỉ vì sự chậm trễ trong khâu thực thi. Để giải quyết bài toán này, Mặt trận đã chủ động lựa chọn những vấn đề phức tạp, nhạy cảm, có nhiều vướng mắc và tác động trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân để tập trung giám sát. Tiêu biểu là việc giám sát thi hành các bản án hành chính đã có hiệu lực pháp luật. Khi một bản án do Tòa án tuyên phán không được tổ chức thi hành đầy đủ và kịp thời, quyền lợi của người dân và tổ chức tiếp tục bị treo lơ lửng, đồng thời làm xói mòn tính nghiêm minh của pháp luật. Bằng thẩm quyền của mình, Mặt trận không làm thay cơ quan xét xử, nhưng đóng vai trò giám sát gắt gao để ghi nhận khó khăn, làm rõ nguyên nhân ách tắc và kiến nghị mạnh mẽ yêu cầu cơ quan có trách nhiệm phải giải quyết dứt điểm các trường hợp chây ì, kéo dài.

Đồng thời, Mặt trận cũng hướng sự chú ý cao độ vào các khu tái định cư, các dự án chậm tiến độ hay những công trình thi công kéo dài dang dở. Phương pháp giám sát ở đây không chỉ dừng lại ở việc đọc báo cáo xem dự án chậm trễ bao nhiêu tháng, bao nhiêu năm. Cán bộ Mặt trận đi sâu phân tích những hệ quả thảm khốc đối với sinh kế và đời sống người dân, mổ xẻ nguyên nhân của sự đình trệ, chỉ mặt đặt tên trách nhiệm ở từng khâu cụ thể và cùng bàn thảo để tìm ra lối thoát cho những vướng mắc đó.

Lấy sự giải quyết dứt điểm làm thước đo

Nhờ cách tiếp cận theo chuỗi trách nhiệm, những kiến nghị sau giám sát của Mặt trận ngày càng trở nên sắc sảo, có trọng tâm và gắn chặt với nguyên nhân cốt lõi. Những văn bản kiến nghị không còn chung chung, không rõ địa chỉ, mà chỉ đích danh cơ quan có thẩm quyền xử lý, đề xuất giải pháp thực thi rõ ràng và ấn định thời hạn giải quyết cụ thể.

Đặc biệt, công tác theo dõi, đôn đốc và giám sát việc thực hiện các kiến nghị sau giám sát ngày càng được chú trọng. Mặt trận tăng cường theo dõi tiến độ, kết quả giải quyết của các cơ quan có thẩm quyền; kịp thời nhận diện những kiến nghị chậm được xử lý, chưa được thực hiện đầy đủ hoặc chưa có chuyển biến rõ rệt để tiếp tục kiến nghị, đôn đốc giải quyết. Qua đó, hiệu quả hoạt động giám sát không chỉ được đánh giá qua số lượng cuộc giám sát hay kiến nghị được ban hành, mà quan trọng hơn là mức độ tiếp thu, chuyển biến trong thực tiễn và kết quả giải quyết những vấn đề mà Nhân dân quan tâm, góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân

Định hướng và thông điệp kết nối

Bước sang giai đoạn mới, Mặt trận Tổ quốc thành phố Đà Nẵng xác định rõ định hướng kết hợp chặt chẽ giữa việc nắm bắt tình hình từ cơ sở với ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số. Với một địa bàn rộng lớn sau sắp xếp đơn vị hành chính, việc chỉ dựa vào các báo cáo định kỳ là không đủ để phản ứng nhanh với những biến động dân sinh. Do đó, ý tưởng xây dựng “Diễn đàn Mặt trận số” đang được khẩn trương nghiên cứu, tạo ra một không gian tương tác trực tuyến không giới hạn, giúp Mặt trận thu thập, phân tích dữ liệu và nhận diện những "đốm lửa" bức xúc của người dân ngay từ lúc mới nhen nhóm.

Song song với công nghệ, sự hiện diện trực tiếp của hệ thống Mặt trận từ phường, xã đến Ban Công tác Mặt trận khu dân cư vẫn là yếu tố sống còn để kiểm chứng thông tin, lắng nghe tâm tư và đánh giá hệ quả thực tế. Sự hòa quyện giữa "dữ liệu số" và "tiếng lòng dân" sẽ giúp Mặt trận lựa chọn đúng và trúng các nội dung cần giám sát.  Hơn thế nữa, công tác phản biện xã hội đang được đẩy mạnh theo hướng chủ động "đón đầu". Thay vì phản biện các chính sách nhỏ lẻ, Mặt trận dồn lực vào những quyết sách mang tính sinh mệnh của thành phố. Mặt trận chính là nơi hội tụ tri thức của chuyên gia và hơi thở của cộng đồng, để đảm bảo thành phố phát triển rực rỡ nhưng không đánh đổi môi trường sống và sinh kế của những người yếu thế.

Lấy những vấn đề Nhân dân trăn trở làm điểm xuất phát, lấy chất lượng giải quyết kiến nghị và những chuyển biến hiện hữu trong đời sống làm thước đo, Uỷ ban MTTQ Việt Nam thành phố Đà Nẵng đang vươn lên khẳng định vai trò cầu nối không thể thay thế. Sức mạnh đại đoàn kết không chỉ là một khẩu hiệu, mà đang được cụ thể hóa thành những hành động bảo vệ dân thiết thực nhất, Mặt trận đang góp phần to lớn cùng hệ thống chính trị kiến tạo nên một nền quản trị địa phương thực sự gần dân, trọng dân, hiểu dân và phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn.

Xuân Vĩ