Hội An Đông được hình thành trên cơ sở sáp nhập Cẩm Châu, Cửa Đại và Cẩm Thanh, sở hữu không gian du lịch đa dạng từ biển, sông nước, rừng dừa đến đồng ruộng, làng quê và các giá trị văn hóa, lịch sử. Đây cũng là địa bàn nằm trong vùng đệm và vùng liên kết sinh thái của Khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm - Hội An, có vai trò kết nối giữa Phố cổ Hội An, Cửa Đại, Rừng dừa Bảy Mẫu và tuyến du lịch Cù Lao Chàm.
Theo đơn vị tư vấn - Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Đà Nẵng, năm 2025, lĩnh vực thương mại, dịch vụ, du lịch của phường đạt quy mô khoảng 908 tỷ đồng, chiếm hơn 68% cơ cấu kinh tế. Lượng khách lưu trú đạt hơn 825.000 lượt; toàn phường có khoảng 349 cơ sở lưu trú với hơn 5.200 phòng. “Nền tảng về mặt quy mô du lịch cơ bản đã đáp ứng, vấn đề đặt ra bây giờ là chuyển từ việc đạt số lượng sang bảo đảm chất lượng phát triển du lịch”, bà Bùi Ngọc Như Nguyệt, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Đà Nẵng, cho biết.
Kết nối những lợi thế đang bị phân tán
Một trong những vấn đề được đặt ra tại hội nghị là Hội An Đông đã có nhiều sản phẩm du lịch nhưng chưa tạo thành một chuỗi trải nghiệm đủ sức giữ chân du khách.
Đơn vị tư vấn xác định 03 không gian động lực phát triển: Cửa Đại, Cẩm Châu, Cẩm Thanh. Mỗi khu vực có một thế mạnh riêng nhưng cần được kết nối để hình thành hành trình thống nhất, thay vì phát triển từng điểm đến độc lập.
Cửa Đại được định hướng trở thành cực du lịch biển và cửa ngõ đường biển; Rừng dừa Cẩm Thanh là không gian sinh thái, sông nước và cộng đồng; khu vực An Mỹ - Thanh Đông phát triển theo hướng nông nghiệp, ẩm thực và nghỉ dưỡng. Việc kết nối các không gian này có thể thực hiện thông qua các tuyến xe đạp, đường làng, điểm dừng trải nghiệm và liên kết với hệ thống lưu trú, qua đó kéo dài thời gian lưu trú của du khách.
Khảo sát nhu cầu khách du lịch cũng cho thấy xu hướng khá rõ: du khách muốn một hành trình liên tục từ biển, sông nước, rừng dừa đến làng quê và lưu trú nghỉ dưỡng; ưu tiên trải nghiệm sinh thái, bình minh, hoàng hôn, câu chuyện lịch sử - văn hóa địa phương và những không gian sạch, an toàn, yên tĩnh.
Đây là cơ sở để Đề án định hướng Hội An Đông trở thành điểm đến “xanh, bản địa và nghỉ chậm”, lấy sinh thái, bản địa, cộng đồng, kết nối, chất lượng - an toàn và thích ứng - sáng tạo làm những giá trị cốt lõi.
Không phát triển du lịch bằng mọi giá
Thực tế cho thấy, bên cạnh lợi thế, du lịch Hội An Đông còn những điểm nghẽn cần giải quyết. Số cơ sở lưu trú đạt tiêu chí xanh còn rất thấp; sản phẩm thiếu sự liên kết và chiều sâu về câu chuyện; hạ tầng vệ sinh, chỉ dẫn, cứu hộ, bến và điểm cập còn hạn chế. Công tác quản lý dữ liệu khách, phương tiện đường thủy, xe trung chuyển và phản hồi của du khách cũng chưa được số hóa đồng bộ.
Đặc biệt, Rừng dừa Cẩm Thanh - sản phẩm đã có thương hiệu và sức hút lớn - đứng trước yêu cầu phải kiểm soát tốt hơn sức chứa, bến, tuyến, tiếng ồn, giá dịch vụ, vệ sinh môi trường và an toàn đường thủy. Đề án vì vậy không đặt mục tiêu mở rộng du lịch theo hướng đại trà mà chú trọng chất lượng, trải nghiệm và khả năng kiểm soát tác động đến hệ sinh thái.
Theo ông Nguyễn Sự, nguyên Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Nam, nguyên Bí thư, Chủ tịch HĐND thành phố Hội An trao đổi: Hội An Đông cần khai thác những giá trị riêng của mình để tạo sự khác biệt, thay vì chỉ dựa vào lợi thế nằm cạnh Phố cổ Hội An. Sản phẩm du lịch cần có câu chuyện, có chiều sâu và tạo được lý do để du khách trải nghiệm lâu hơn.
Từ góc độ doanh nghiệp, một số ý kiến cho rằng địa phương nên lựa chọn sản phẩm cốt lõi để đầu tư có trọng điểm. Trong đó, “hành trình của hạt gạo” được gợi mở như một sản phẩm có khả năng kết nối đồng ruộng, sản xuất nông nghiệp, ẩm thực và đời sống cộng đồng thành một trải nghiệm hoàn chỉnh.
Đề án cũng đề xuất bốn nhóm hành trình làm nền tảng phát triển sản phẩm gồm hành trình của hạt gạo, hành trình của con cá, hành trình của thương nhân và hành trình của rừng dừa. Các sản phẩm sẽ được thí điểm, đánh giá, điều chỉnh, chuẩn hóa trước khi nhân rộng; đồng thời phải xác định rõ quy trình vận hành, giá, sức chứa, yêu cầu an toàn, môi trường và đơn vị chịu trách nhiệm.
Người dân là chủ thể, dữ liệu là công cụ quản trị
Điểm đáng chú ý trong dự thảo Đề án là quan điểm phát triển du lịch gắn trực tiếp với sinh kế cộng đồng. Người dân không chỉ tham gia cung cấp dịch vụ mà phải trở thành chủ thể tham gia và hưởng lợi từ quá trình phát triển du lịch.
Đơn vị tư vấn đề xuất đến năm 2030 Hội An Đông trở thành điểm đến bền vững, thân thiện, xanh và có trách nhiệm; du lịch góp phần nâng cao chất lượng sống, sinh kế người dân. Đến năm 2035, hướng đến điểm đến xanh với năng lực quản trị chuyên nghiệp, trong đó chất lượng dịch vụ, thời gian lưu trú, mức độ hài lòng và lợi ích cộng đồng là những thước đo quan trọng.
Cùng với đó, quản trị du lịch được đặt trên nền tảng dữ liệu. Đề án đề xuất ứng dụng GIS, dashboard để theo dõi lưu trú, tuyến, bến, nhà vệ sinh, cứu hộ; xây dựng các kênh phản ánh và hệ thống camera tại những điểm cần thiết nhằm kiểm soát chất lượng, an toàn và sức chứa điểm đến.
Dự thảo xác định 28 nhiệm vụ, triển khai theo ba giai đoạn. Giai đoạn 2026-2027 tập trung hoàn thiện nền tảng; giai đoạn 2028-2030 đầu tư, mở rộng có điều kiện; đến năm 2035 hướng tới năng lực quản trị chuyên nghiệp. Tổng kinh phí khái toán khoảng 37 tỷ đồng, chưa bao gồm một số nguồn vốn đầu tư công trung hạn cho hạ tầng.
Tại chương trình, bà Nguyễn Thị Hồng, Phó Chủ tịch UBND phường Hội An Đông, cho biết phường đang tập trung nâng chất các sản phẩm hiện có, đồng thời nghiên cứu mở thêm các tuyến, điểm mới, trong đó có phương án tổ chức tour tuyến tại khu Gò Hý nhằm phân luồng khách và tạo thêm những trải nghiệm yên tĩnh, phù hợp với định hướng du lịch sinh thái, cộng đồng.
Kết luận hội nghị, ông Bùi Minh Thuận, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Hội An Đông, khẳng định Ban Thường trực sẽ tổng hợp đầy đủ các ý kiến phản biện để chuyển cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu, tiếp thu, hoàn thiện Đề án trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét.
Với lợi thế về biển, sông nước, rừng dừa, làng quê và các giá trị văn hóa - lịch sử, Hội An Đông có điều kiện hình thành một không gian du lịch đặc trưng. Tuy nhiên, hướng đi được đặt ra không phải là tăng trưởng bằng mọi giá, mà tạo ra sản phẩm có chiều sâu, kết nối các lợi thế, bảo vệ hệ sinh thái và để người dân trực tiếp tham gia, hưởng lợi. Đây được xem là nền tảng để Hội An Đông định hình một điểm đến xanh, bản địa và phát triển bền vững trong những năm tới