Đoàn giám sát do bà Nguyễn Thị Thu Lan - Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Phó Chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố làm Trưởng đoàn; ông Nguyễn Phi Hùng - Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố làm Phó Trưởng đoàn. Tại các địa phương, Đoàn giám sát tập trung xem xét trách nhiệm của UBND cấp xã trong tổ chức lấy ý kiến Nhân dân đối với những nội dung Nhân dân có quyền tham gia ý kiến theo quy định; đồng thời làm rõ việc công khai thông tin, tuyên truyền, tổ chức lấy ý kiến, tổng hợp, tiếp thu, giải trình và phản hồi ý kiến của người dân. Các nội dung được giám sát gắn với những vấn đề có tác động trực tiếp đến đời sống cộng đồng như sắp xếp, kiện toàn thôn gắn với tổ chức chi bộ, Ban Công tác Mặt trận và các chi hội đoàn thể; phương án thành lập phường mới; lựa chọn địa điểm, lập quy hoạch chi tiết các khu tái định cư, khu nghĩa trang phục vụ giải phóng mặt bằng Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam; lựa chọn địa điểm, quy hoạch và xây dựng cụm công nghiệp. Qua báo cáo của các địa phương cho thấy, việc thực hiện dân chủ ở cơ sở được cấp ủy, chính quyền quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo; Ủy ban MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội từng bước phát huy vai trò trong tuyên truyền, vận động, công khai thông tin và tổ chức để Nhân dân tham gia ý kiến.
.jpg "img_1267(1).jpg")
Tại xã Bà Nà, việc lấy ý kiến Nhân dân về chủ trương thành lập phường được thực hiện tại 22/22 thôn, với 6.567/6.567 hộ tham gia, đạt 100%; trong đó 6.520 hộ đồng ý, đạt 99,28%. Đối với sắp xếp, kiện toàn thôn, có 4.895/4.910 hộ tham gia, đạt 99,69%; 4.498 hộ đồng ý, đạt 91,89%. Đối với quy hoạch khu tái định cư phục vụ Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, tuyến qua địa bàn xã dài gần 5 km, dự kiến thu hồi khoảng 34,96 ha đất, nhu cầu tái định cư khoảng 135 lô; quy hoạch khu tái định cư được phê duyệt với quy mô khoảng 12,07 ha, dự kiến 151 lô. Đối với Cụm công nghiệp Hòa Nhơn, quy mô 24,7522 ha, địa phương đã công khai, lấy ý kiến cộng đồng dân cư; đa số người dân thống nhất và đề nghị sớm triển khai dự án.
Tại xã Hòa Tiến, phương án thành lập phường mới có 9.619 hộ tham gia lấy ý kiến, đạt 98%, trong đó 9.616 hộ đồng ý. Đối với việc sắp xếp thôn gắn với kiện toàn chi bộ, Ban Công tác Mặt trận và các chi hội đoàn thể, có 9.619 hộ tham gia; 9.491 hộ đồng ý, đạt 97%. Sau sắp xếp, số thôn của xã giảm từ 22 xuống còn 15 thôn. Đối với các nội dung quy hoạch khu tái định cư, khu nghĩa trang phục vụ giải phóng mặt bằng Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, người dân tại Hòa Tiến cơ bản đồng tình với chủ trương; đồng thời đóng góp nhiều ý kiến liên quan đến khớp nối hạ tầng kỹ thuật, bảo đảm thoát nước, hạn chế tác động đến môi trường.
Tại xã Thăng Bình, lấy ý kiến về chủ trương thành lập phường có 14.085 hộ tham gia, đạt 98,77%, trong đó 14.040 hộ đồng ý, đạt 99,68%. Đối với sắp xếp, kiện toàn thôn, có 6.040/6.182 hộ tham gia, đạt 97,70%, với 6.022 hộ đồng ý, đạt 99,70%; một số băn khoăn về tên gọi, địa giới, bố trí cán bộ được địa phương tuyên truyền, giải thích. Đối với quy hoạch khu tái định cư Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, Nhân dân cơ bản thống nhất, đề nghị bảo đảm đồng bộ hạ tầng. Các cụm công nghiệp Quý Xuân, Ngọc Sơn chưa phát sinh lấy ý kiến.
Tại xã Chiên Đàn, việc lấy ý kiến Nhân dân về sắp xếp, kiện toàn thôn được tổ chức trực tiếp tại 10 thôn, với 3.857/3.857 hộ tham gia, đạt 100%; trong đó 3.796 hộ đồng ý chủ trương sắp xếp, sáp nhập thôn, đạt 98,42% và 3.667 hộ đồng ý tên gọi thôn sau sắp xếp, đạt 95,07%. Đối với quy hoạch các khu tái định cư, khu nghĩa trang phục vụ Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, có 158 phiếu được phát và thu về, 141 phiếu đồng thuận, đạt 89,24%. Các ý kiến chưa đồng thuận chủ yếu liên quan vị trí tái định cư, giao thông, sinh kế và chính sách hỗ trợ; được địa phương tổng hợp, tiếp thu, giải trình.
Tại các địa phương, đối với những nội dung quy hoạch, dự án có liên quan trực tiếp đến quyền lợi và đời sống người dân, chính quyền đã phối hợp với cơ quan lập quy hoạch, nhà đầu tư và các đơn vị liên quan công khai thông tin, hồ sơ, tiếp nhận và tổng hợp ý kiến cộng đồng dân cư theo từng nội dung. Qua giám sát, Đoàn giám sát ghi nhận những kết quả tích cực trong việc phát huy quyền làm chủ của Nhân dân tại cơ sở. Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về thực hiện dân chủ ở cơ sở tại một số nơi chưa thường xuyên, hình thức chưa thật sự đa dạng; một bộ phận người dân chưa nắm đầy đủ quyền và trách nhiệm của mình khi tham gia góp ý. Một số nội dung, nhất là việc sắp xếp, sáp nhập thôn, vẫn còn những ý kiến khác nhau cần tiếp tục được tuyên truyền, giải thích và làm rõ.
Phát biểu tại các buổi giám sát, bà Nguyễn Thị Thu Lan nhấn mạnh, mục đích của hoạt động giám sát không chỉ dừng ở việc xem xét địa phương có tổ chức lấy ý kiến Nhân dân hay không, mà quan trọng hơn là đánh giá việc thực hiện dân chủ có thực chất hay không; người dân có được cung cấp đầy đủ thông tin, được tham gia đúng quy định; các ý kiến có được tổng hợp, tiếp thu, giải trình và phản hồi hay không. Theo đó, Đoàn giám sát đề nghị các địa phương tiếp tục nâng cao chất lượng tuyên truyền, công khai đầy đủ thông tin và đa dạng hóa hình thức lấy ý kiến, phù hợp với từng nhóm dân cư và từng nội dung cụ thể. Đối với những vấn đề còn có ý kiến khác nhau, cần tăng cường đối thoại, giải thích, làm rõ cơ sở pháp lý, phương án thực hiện và những tác động trực tiếp đến người dân. Đoàn cũng đề nghị địa phương quan tâm giải quyết những vấn đề phát sinh từ thực tiễn, nhất là các nội dung liên quan đến bồi thường, giải phóng mặt bằng, quy hoạch, hạ tầng và việc tổ chức thực hiện pháp luật tại cơ sở; qua đó bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân. Việc giám sát được thực hiện thông qua nghiên cứu báo cáo, hồ sơ, tài liệu; làm việc trực tiếp với chính quyền và các cơ quan liên quan; trao đổi, làm rõ những khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức thực hiện; đồng thời khảo sát thực tế và lắng nghe ý kiến từ cơ sở.
Cách tiếp cận này giúp hoạt động giám sát của Mặt trận gắn với thực tiễn, không chỉ kiểm tra việc thực hiện đúng quy trình mà còn chú trọng chất lượng và hiệu quả của quá trình phát huy quyền làm chủ của Nhân dân. Sau khi hoàn thành giám sát tại 4 địa phương, Đoàn giám sát sẽ tổng hợp kết quả, báo cáo Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố; trên cơ sở đó đề xuất, kiến nghị các cơ quan có thẩm quyền xem xét, giải quyết những vấn đề còn khó khăn, vướng mắc. Thông qua hoạt động giám sát, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố tiếp tục phát huy vai trò đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân; thực hiện chức năng giám sát, phản biện xã hội, tham gia xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền và góp phần đưa pháp luật về thực hiện dân chủ ở cơ sở đi vào cuộc sống. Từ thực tiễn tại 4 địa phương, yêu cầu đặt ra không chỉ là bảo đảm người dân được “biết, tham gia, góp ý”, mà còn phải để người dân thấy ý kiến của mình được lắng nghe, xem xét và phản hồi. Đây chính là cơ sở để nâng cao chất lượng thực hiện dân chủ ở cơ sở, củng cố niềm tin và tạo đồng thuận trong quá trình triển khai các chủ trương, chính sách phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương./.