GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ MẶT TRẬN TỔ QUỐC CÁC CẤP NHẰM PHÁT HUY HIỆU QUẢ VAI TRÒ GIÁM SÁT TẠI THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY

1. Đặt vấn đề

Trong tiến trình xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, yêu cầu kiểm soát quyền lực, phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa và bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân ngày càng trở nên cấp thiết. Một trong những thiết chế giữ vai trò quan trọng trong thực hiện yêu cầu này chính là Mặt trận Tổ quốc Việt Nam với chức năng giám sát và phản biện xã hội.

Hiến pháp năm 2013 khẳng định: “Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thực hiện giám sát và phản biện xã hội”. Cùng với đó, Quyết định số 217-QĐ/TW ngày 12/12/2013 của Bộ Chính trị đã cụ thể hóa cơ chế giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội. Đặc biệt, trong định hướng phát triển đất nước giai đoạn mới, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu: “Nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giám sát, phản biện xã hội, đóng góp ý kiến của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị xã hội và Nhân dân”[1]. Trong bối cảnh đó, hoạt động giám sát của Mặt trận Tổ quốc không chỉ là yêu cầu mang tính pháp lý mà còn là đòi hỏi khách quan của thực tiễn quản trị quốc gia hiện đại. Tuy nhiên, hiệu quả của hoạt động này phụ thuộc rất lớn vào chất lượng đội ngũ cán bộ - lực lượng trực tiếp tổ chức, triển khai và quyết định chất lượng giám sát.

Tại thành phố Đà Nẵng - một trung tâm kinh tế, chính trị quan trọng của khu vực miền Trung, đang đẩy mạnh xây dựng đô thị thông minh, chính quyền số, yêu cầu đặt ra đối với hoạt động giám sát ngày càng cao. Thực tiễn cho thấy, bên cạnh những kết quả đạt được, chất lượng đội ngũ cán bộ Mặt trận vẫn còn những hạn chế nhất định, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn mới. Do đó, việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Mặt trận Tổ quốc các cấp là yêu cầu mang tính cấp thiết và chiến lược, nhằm phát huy hiệu quả vai trò giám sát trong bối cảnh triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

2. Nội dung

2.1. Thực trạng công tác giám sát và chất lượng đội ngũ cán bộ của Mặt trận tổ quốc trong thực hiện công tác giám sát tại thành phố Đà Nẵng

Trong những năm qua, hoạt động giám sát trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, Uỷ ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đã chủ trì tổ chức hơn 5.061 đoàn giám sát chuyên đề và tham gia gần 19.578 cuộc giám sát. Nội dung giám sát rất đa dạng, liên quan đến nhiều lĩnh vực khác nhau, đúng theo tinh thần chỉ đạo của cấp trên và văn bản của Đảng, Nhà nước như: lĩnh đất đai, cụ thể tiến độ giải quyết hồ sơ cho người dân, bồi thường, tái định cư, giám sát quá trình cơ quan Nhà nước xây dựng, điều chỉnh và áp dụng bảng giá đất…; lĩnh vực giải quyết khiếu nại, tố cáo, an sinh xã hội, cải cách hành chính, đạo đức công vụ của cán bộ, công chức…

Sau khi giám sát, Uỷ ban Mặt trận các cấp đã ban hành 5.916 văn bản kiến nghị, có hơn 76% kiến nghị được các cơ quan, đơn vị tiếp thu và phản hồi bằng văn bản.

Đối với hoạt động giám sát của Uỷ ban Mặt trận tổ quốc cấp xã, từ ngày 1/7/2025 đến nay, đã chủ trì hơn 250 cuộc giám sát chuyên đề tại hơn 300 cơ quan, đơn vị, tập trung vào các lĩnh vực tác động trực tiếp đến người dân như giải quyết thủ tục hành chính, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thực hiện chính sách an sinh xã hội, quản lý trật tự xây dựng và đầu tư công ở cơ sở. qua đó đã phát hiện, kiến nghị xử lý nhiều vụ việc liên quan đến chất lượng công trình, tiến độ thực hiện dự án, trách nhiệm thực thi công vụ của cán bộ, công chức cơ sở.

Tuy nhiên, trong quá trình triển khai hoạt động giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, bên cạnh những kết quả đạt được, đã bộc lộ một vấn đề mang tính căn bản và có ý nghĩa quyết định đến chất lượng, hiệu quả giám sát, đó là năng lực của đội ngũ cán bộ Mặt trận, nhất là ở cấp cơ sở, vẫn chưa theo kịp yêu cầu của tình hình mới. Thực tiễn cho thấy, trước sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế - xã hội và yêu cầu ngày càng cao của công tác quản lý nhà nước, nội dung giám sát ngày càng mở rộng, đi vào các lĩnh vực có tính chuyên môn sâu và phức tạp như quản lý đất đai, đầu tư công, tài chính – ngân sách, cũng như các vấn đề phát sinh trong quá trình chuyển đổi số. Trong khi đó, một bộ phận cán bộ Mặt trận cơ sở còn hạn chế về kiến thức chuyên ngành, kỹ năng phân tích, tổng hợp thông tin và khả năng tiếp cận, khai thác dữ liệu số, dẫn đến lúng túng trong tổ chức thực hiện và chưa phát huy đầy đủ vai trò giám sát, phản biện xã hội. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải có những giải pháp đồng bộ, căn cơ nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Mặt trận, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong giai đoạn hiện nay.

2.2. Giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Mặt trận các cấp trên địa bàn thành phố Đà Nẵng, đáp ứng yêu cầu giám sát trong bối cảnh chuyển đổi số.

Một là, hoàn thiện công tác cán bộ, bảo đảm đúng người, đúng việc.
Chất lượng đội ngũ cán bộ phụ thuộc lớn vào công tác tuyển chọn, bố trí và sử dụng cán bộ. Vì vậy, cần xây dựng hệ thống tiêu chuẩn cụ thể đối với cán bộ làm công tác giám sát, phản biện xã hội, trong đó nhấn mạnh yêu cầu về trình độ chuyên môn, năng lực phân tích và kỹ năng thực tiễn. Đồng thời, cần có cơ chế thu hút những người có trình độ chuyên môn cao trong các lĩnh vực kinh tế, pháp luật, công nghệ thông tin tham gia công tác Mặt trận. Việc quan tâm đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ trẻ, có năng lực, có tư duy đổi mới sẽ tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu lâu dài.

Hai là, chú trọng nâng cao năng lực chuyên môn, kỹ năng giám sát cho đội ngũ cán bộ.

Đây là giải pháp mang tính nền tảng, có ý nghĩa quyết định. Trong điều kiện nội dung giám sát ngày càng mở rộng và đi vào chiều sâu, đòi hỏi cán bộ Mặt trận không chỉ nắm vững chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước mà còn phải có kiến thức chuyên ngành ở các lĩnh vực cụ thể như đất đai, đầu tư công, tài chính – ngân sách. Do đó, cần đổi mới mạnh mẽ công tác đào tạo, bồi dưỡng theo hướng thiết thực, chuyên sâu, lấy nhu cầu thực tiễn làm trung tâm; tăng cường các lớp tập huấn theo chuyên đề, gắn với tình huống cụ thể tại địa phương. Việc mời các chuyên gia, nhà quản lý có kinh nghiệm tham gia giảng dạy sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, giúp cán bộ Mặt trận từng bước làm chủ kiến thức và kỹ năng giám sát chuyên sâu.

Ba là, nâng cao năng lực số, thích ứng với yêu cầu chuyển đổi số.
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực, hoạt động giám sát cũng không nằm ngoài xu thế đó. Việc trang bị năng lực số cho đội ngũ cán bộ Mặt trận là yêu cầu tất yếu nhằm nâng cao hiệu quả giám sát. Cán bộ cần được đào tạo kỹ năng sử dụng các nền tảng số, khai thác và phân tích dữ liệu, ứng dụng công nghệ thông tin trong thu thập, xử lý và tổng hợp thông tin phục vụ giám sát. Từng bước chuyển đổi phương thức giám sát từ truyền thống sang giám sát dựa trên dữ liệu sẽ giúp nâng cao tính khách quan, kịp thời và chính xác, đồng thời mở rộng phạm vi và chiều sâu giám sát.

Bốn là, tăng cường cơ chế phối hợp và huy động nguồn lực hỗ trợ chuyên môn.

Hoạt động giám sát của Mặt trận có phạm vi rộng, nội dung đa dạng, trong khi đội ngũ cán bộ cơ sở còn hạn chế về chuyên môn. Do đó, việc thiết lập cơ chế phối hợp chặt chẽ với các cơ quan quản lý nhà nước, các sở, ngành liên quan là hết sức cần thiết nhằm bổ trợ về mặt chuyên môn. Bên cạnh đó, cần phát huy vai trò của các hội đồng tư vấn, đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, người có uy tín trong cộng đồng tham gia vào quá trình giám sát. Đây là nguồn lực quan trọng, góp phần nâng cao chất lượng, tính khoa học và tính phản biện của các hoạt động giám sát.

Năm là, bảo đảm điều kiện hoạt động và chính sách đãi ngộ phù hợp.

Để đội ngũ cán bộ Mặt trận yên tâm công tác, phát huy hết năng lực, cần quan tâm đầu tư về cơ sở vật chất, trang thiết bị, đặc biệt là hạ tầng công nghệ phục vụ chuyển đổi số. Đồng thời, có cơ chế, chính sách hỗ trợ, đãi ngộ hợp lý nhằm tạo động lực làm việc, khuyến khích cán bộ nâng cao trình độ, trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ giám sát. Đây là yếu tố quan trọng bảo đảm tính bền vững trong nâng cao chất lượng đội ngũ.

3. Kết luận

Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ Mặt trận các cấp trên địa bàn thành phố Đà Nẵng là yêu cầu cấp thiết, mang tính quyết định đối với việc phát huy vai trò giám sát và phản biện xã hội trong giai đoạn hiện nay. Đối với thành phố Đà Nẵng, trong bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng chính quyền số, việc nâng cao năng lực cán bộ Mặt trận, đặc biệt ở cấp cơ sở, càng có ý nghĩa quan trọng.

Thực hiện đồng bộ các giải pháp nêu trên sẽ góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ Mặt trận có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn cao, kỹ năng số tốt, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới; qua đó nâng cao hiệu quả giám sát, củng cố niềm tin của Nhân dân và góp phần xây dựng hệ thống chính trị ngày càng trong sạch, vững mạnh.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Ban Chấp hành Trung ương, Quyết định 217-QĐ/TW, ngày 12/12/2013,  về việc ban hành Quy chế giám sát và phản biện xã hội của MTTQVN và các đoàn thể chính trị - xã hội

2. Ban Bí thư (2022), Chỉ thị số 18-CT/TW, ngày 26/10/2022, về phát huy vai trò, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội

3.Quốc hội (2015): Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam,  số 75/2015/QH13,ban hành  ngày 9/6/2015

4. Quốc hội (2025), Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Luật Công đoàn, Luật Thanh niên và Luật Thực hiện Dân chủ cơ sở, ban hành ngày 27/6/2025