Đà Nẵng tổ chức trọng thể lễ kỷ niệm 150 năm ngày sinh cụ Huỳnh Thúc Kháng

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn (thứ 2, phải sang) tham dự lễ kỷ niệm 150 năm ngày sinh cụ Huỳnh Thúc Kháng. Ảnh: T. CÔNG - T. HUY

Tham dự lễ có Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn; Bí thư Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch nước Võ Thị Ánh Xuân, cùng các đồng chí nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước; lãnh đạo các bộ, ban, ngành Trung ương.

Về phía lãnh đạo thành phố Đà Nẵng, có Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Lê Ngọc Quang; Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Nguyễn Khắc Toàn; Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch HĐND thành phố Nguyễn Đức Dũng; Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Mạnh Hùng; Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Nguyễn Đình Vĩnh; Phó Bí thư Thành ủy Ngô Xuân Thắng, cùng lãnh đạo các sở, ban, ngành thành phố; các Mẹ Việt Nam anh hùng, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, Anh hùng lao động...

Cụ Huỳnh Thúc Kháng, tên gọi lúc nhỏ là Huỳnh Văn Thước, sau đi học gọi là Huỳnh Hanh, sinh ngày 1/10/1876 tại làng Thạnh Bình, tổng Tiên Giang Thượng, huyện Hà Đông, phủ Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam (nay là xã Thạnh Bình, thành phố Đà Nẵng).

Năm 1900, Huỳnh Hanh đỗ Giải nguyên kỳ thi Hương và từ đây lấy tên gọi là Huỳnh Thúc Kháng; năm 1904 đỗ Tiến sĩ. Tuy đỗ đạt cao, cụ Huỳnh Thúc Kháng không ra làm quan mà dấn thân vào các hoạt động yêu nước, tìm con đường canh tân, cứu dân, cứu nước.

Năm 1905, cụ Huỳnh Thúc Kháng cùng Phan Châu Trinh và Trần Quý Cáp đi vào phía nam, tìm hiểu tình hình thực tế, xem xét dân tình, sĩ khí, đề xướng tân học và tìm kiếm những người cùng chí hướng vận động cho phong trào Duy tân.

Năm 1906, trở về Quảng Nam, cụ Huỳnh Thúc Kháng cùng các chí sĩ yêu nước khởi xướng và lãnh đạo phong trào Duy Tân, vận động nhân dân nâng cao dân trí, chấn hưng dân khí, phát triển dân sinh, góp phần tạo nên một phong trào yêu nước, canh tân mạnh mẽ ở Trung Kỳ.

Năm 1908, cụ Huỳnh Thúc Kháng bị thực dân Pháp bắt và giam ở Nhà lao Hội An, sau đó kết án “xử tử” đày ra Côn Đảo, bị giam cầm suốt 13 năm (1908 - 1921). Sau khi được trả tự do, cụ Huỳnh Thúc Kháng trở về quê hương, tiếp tục đấu tranh can trường vì dân, vì nước.

Năm 1926, cụ được bầu làm dân biểu Trung Kỳ và được cử làm Viện trưởng Viện Dân biểu Trung Kỳ. Thời gian này, cụ kiên quyết đấu tranh đòi quyền lợi cho nhân dân, chống lại những chính sách cai trị bất công của thực dân Pháp và chính quyền tay sai, sau đó từ chức để phản đối Khâm sứ Trung Kỳ.

Năm 1927, cụ Huỳnh Thúc Kháng sáng lập báo Tiếng Dân tại Huế, đồng thời làm chủ nhiệm kiêm chủ bút trong 16 năm cho đến khi bị đình bản năm 1943. Cụ đã sử dụng báo chí làm phương tiện đấu tranh, truyền bá tư tưởng yêu nước, nâng cao dân trí, bảo vệ quyền lợi của nhân dân và cổ vũ tinh thần dân tộc.

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh mời cụ tham gia Chính phủ nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, giữ chức Bộ trưởng Bộ Nội vụ. Đầu năm 1946, cụ được cử làm Chủ tịch Hội Liên hiệp Quốc dân Việt Nam (Hội Liên Việt).

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cùng lãnh đạo thành phố tham quan khu trưng bày thông tin, tư liệu về cụ Huỳnh Thúc Kháng. Ảnh: T. CÔNG - T. HUY

Tháng 5/1946, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh sang Pháp, cụ được giao giữ chức Quyền Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Trên cương vị Quyền Chủ tịch nước, cụ tham gia giải quyết nhiều công việc quan trọng, chủ tọa các phiên họp của Hội đồng Chính phủ, góp phần điều hành bộ máy Nhà nước, trấn áp bọn phản cách mạng, giải quyết những vấn đề về đối nội và đối ngoại theo phương châm “Dĩ bất biến, ứng vạn biến”.

Tháng 12/1946, cụ Huỳnh Thúc Kháng làm Đặc phái viên của Chính phủ đi kinh lý miền Trung, tuyên truyền, giải thích đường lối kháng chiến, kiến quốc, kêu gọi đồng bào ủng hộ Chính phủ, ủng hộ cách mạng.

Ngày 21/4/1947, do tuổi cao, sức yếu và lâm bệnh nặng, cụ Huỳnh Thúc Kháng từ trần tại tỉnh Quảng Ngãi và được an táng trên núi Thiên Ấn (tỉnh Quảng Ngãi).

Ngày 29/4/1947, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho đồng bào toàn quốc báo tin cụ Huỳnh Thúc Kháng qua đời và tổ chức quốc tang, để tỏ lòng thương tiếc, tôn vinh một bậc đại chí sĩ “học hành rất rộng, chí khí rất bền, đạo đức rất cao”, suốt đời “phấn đấu cho dân được tự do, nước được độc lập”.

Ngày 27/12/2012, ghi nhận những công lao, cống hiến to lớn của cụ đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc, Chủ tịch nước truy tặng cụ Huỳnh Thúc Kháng Huân chương Sao Vàng, phần thưởng cao quý nhất của Đảng và Nhà nước ta.