Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm: Bảo vệ tính mạng nhân dân là mệnh lệnh cao nhất

Phòng, chống thiên tai phải gắn trực tiếp với mục tiêu tăng trưởng và phát triển bền vững

Phát biểu tại buổi làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ, công tác phòng, chống bão lũ, thiên tai cực đoan và thích ứng với biến đổi khí hậu từ nay đến hết năm 2026 không chỉ là nhiệm vụ ứng phó tình huống, mà là phép thử năng lực lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành của cả hệ thống chính trị; là thước đo trách nhiệm của Nhà nước trong bảo vệ nhân dân; là điều kiện quan trọng để giữ vững ổn định đời sống nhân dân, bảo vệ thành quả phát triển và thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao của các địa phương.

Toàn cảnh buổi làm việc

Trên tinh thần này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh 5 quan điểm chỉ đạo lớn, trong đó, bảo vệ tính mạng nhân dân là yêu cầu, mệnh lệnh xuyên suốt, cao nhất. Bởi tài sản có thể khôi phục, công trình có thể sửa chữa, mùa vụ có thể làm lại, nhưng sinh mạng con người thì không gì bù đắp được. Mọi phương án, mọi quyết định chỉ huy, mọi nguồn lực huy động phải hướng trước hết vào việc bảo vệ người dân, nhất là người già, trẻ em, phụ nữ mang thai, người khuyết tật, người bệnh, hộ nghèo, hộ neo đơn, người dân ở vùng nguy hiểm. Bên cạnh đó, công tác phòng ngừa phải đi trước một bước.

“Phòng, chống thiên tai phải gắn trực tiếp với mục tiêu tăng trưởng và phát triển bền vững. Địa phương nào coi nhẹ phòng, chống thiên tai thì địa phương đó tự đặt mục tiêu tăng trưởng vào rủi ro. Hạ tầng không chống chịu, sản xuất không có phương án dự phòng, khu công nghiệp không có kế hoạch duy trì hoạt động, đô thị không thoát nước, nông nghiệp không thích ứng hạn mặn thì tăng trưởng sẽ thiếu bền vững, thậm chí bị kéo lùi chỉ sau một trận thiên tai lớn. Kỷ luật, kỷ cương và trách nhiệm người đứng đầu phải được đặt lên hàng đầu.  Thiên tai có yếu tố khách quan, nhưng thiệt hại tăng nặng nhiều khi có nguyên nhân chủ quan: phá rừng, lấn suối, san lấp ao hồ, khai thác cát trái phép, xây dựng trong hành lang thoát lũ, san gạt taluy không an toàn, vận hành công trình thiếu trách nhiệm, chậm cảnh báo, chậm sơ tán. Nơi nào buông lỏng quản lý, nơi đó phải chịu trách nhiệm”.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại buổi làm việc

Đề cập về nhiệm vụ từ nay đến hết năm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị, các bộ, ngành, địa phương phải cập nhật ngay kịch bản ứng phó với El Nilno, hạn hán, xâm nhập mặn, thiếu nước, cháy rừng; đồng thời không được xem nhẹ bão mạnh, mưa lớn, lũ quét, sạt lở đất, ngập đô thị, sự cố hồ đập, đê điều. Kịch bản phải sát từng vùng, từng địa bàn, từng lưu vực, từng nhóm công trình, từng nhóm dân cư dễ bị tổn thương. Không dùng phương án cũ cho tình hình mới; không sao chép phương án giữa các địa phương; không để văn bản rất đầy đủ nhưng khi xảy ra tình huống lại không vận hành được.

Lãnh đạo các bộ, ngành Trung ương tham dự buổi làm việc

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Bảo vệ an toàn tính mạng nhân dân trong mọi tình huống. Cấp xã phải nắm chắc từng hộ dân trong khu vực có nguy cơ lũ quét, sạt lở, ngập sâu, hạ du hồ chứa, ven sông, ven biển, khu nhà yếu, nhà tạm. Danh sách phải có thật, cập nhật thật, giao người phụ trách thật. Phải xác định rõ ai sơ tán trước, sơ tán đi đâu, bằng đường nào, phương tiện nào, ai hỗ trợ, nơi trú tránh có bảo đảm nước sạch, thuốc men, điện, vệ sinh, an ninh trật tự hay không. Không để khi thiên tai xảy ra mới hỏi dân ở đâu, ai cần cứu trước, vật tư ở đâu, lực lượng nào đến.

Tập trung kiểm tra đập, hồ chứa, đê điều, công trình thủy lợi, khu neo đậu tàu thuyền, hệ thống điện, viễn thông, trường học, bệnh viện, công trình cấp nước, tuyến giao thông trọng yếu, các điểm sạt lở bờ sông, bờ biển, taluy, ngầm tràn, cầu yếu; công trình nào xung yếu phải có phương án xử lý ngay”.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị, chủ động ứng phó hạn hán, thiếu nước, xâm nhập mặn mùa khô 2026 - 2027, bảo vệ sản xuất, hạ tầng và mục tiêu tăng trưởng của địa phương. Các địa phương phải đưa phòng, chống thiên tai vào kịch bản điều hành tăng trưởng năm 2026; không thể đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số nhưng để một trận mưa lớn làm tê liệt đô thị, một đợt lũ làm đứt chuỗi cung ứng, một đợt hạn mặn làm mất vùng nguyên liệu, một hồ đập mất an toàn làm đình trệ cả vùng hạ du.

“Tổ chức lại phương châm “bốn tại chỗ” cho phù hợp thực tiễn. Phải rà soát lại lực lượng tại chỗ ở từng xã, từng thôn, bản; không nói chung chung “huy động Nhân dân” khi thực tế nhiều nơi thiếu thanh niên, thiếu người khỏe mạnh, thiếu người biết vận hành máy móc, phương tiện. Đồng thời, cần thiết lập cơ chế cụm xã, liên xã, liên địa bàn theo lưu vực sông, vùng hạ du hồ chứa, vùng ven biển, vùng có nguy cơ sạt lở, ngập sâu, chia cắt; xác định rõ xã trung tâm, điểm tập kết lực lượng, vật tư, phương tiện, tuyến sơ tán, nơi trú tránh và phương án chi viện chéo giữa các xã, giữa địa bàn xung yếu với địa bàn an toàn hơn. Khi tình huống vượt khả năng cơ sở, phải có lực lượng cơ động cấp tỉnh, quân đội, công an chi viện. Không để một xã, một thôn, một bản đơn độc trước lũ quét, sạt lở, bão lớn, ngập sâu”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ rõ.

Lãnh đạo các bộ, ngành Trung ương tham dự buổi làm việc

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng yêu cầu, nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo và truyền tin đến người dân; đặc biệt siết chặt kỷ luật quy hoạch, xây dựng, tài nguyên và môi trường. Phải xử lý nghiêm phá rừng, lấn suối, san lấp ao hồ, khai thác cát trái phép, xây dựng trong hành lang thoát lũ, san gạt taluy không an toàn, khai thác nước ngầm quá mức, vận hành công trình thiếu an toàn. Đây không chỉ là vi phạm quản lý đất đai, tài nguyên, xây dựng, môi trường; đó còn là hành vi làm tăng rủi ro đối với tính mạng, tài sản của nhân dân. Nơi nào buông lỏng quản lý, để vi phạm kéo dài, đến khi thiên tai xảy ra gây hậu quả thì phải xem xét trách nhiệm người đứng đầu.

Tại buổi làm việc, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng định hướng những công việc hết sức cụ thể giai đoạn 2026 - 2030, lưu ý cần xác định đây là giai đoạn tạo nền căn bản để chuyển từ ứng phó thiên tai sang quản trị rủi ro thiên tai; phải đưa giảm rủi ro thiên tai vào đầu tư công trung hạn, ưu tiên hồ đập, đê điều, thoát lũ, sạt lở, bố trí dân cư an toàn, cảnh báo sớm, dữ liệu số, hạ tầng chống chịu, trường học, bệnh viện, nước sạch, sinh kế bền vững. Phải phát triển tài chính rủi ro thiên tai, bảo hiểm nông nghiệp, bảo hiểm tài sản công, tín dụng phục hồi sinh kế, trái phiếu xanh, hợp tác công tư, tài chính khí hậu quốc tế. Với mục tiêu đến năm 2030 là hình thành năng lực thật: Xã có năng lực thật, dữ liệu có giá trị thật, cảnh báo tạo hành động thật, quy hoạch giảm rủi ro thật, ngân sách đến đúng nơi thật, người dân được bảo vệ thật.

BAN BIÊN TẬP