Đưa phổ biến, giáo dục pháp luật trở thành một phần của quá trình phục vụ người dân

Quang cảnh phiên họp tại hội trường Quốc hội chiều 9/8. Ảnh: Quốc hội

Tham gia thảo luận tại hội trường, đại biểu Nguyễn Phi Hùng, Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Đà Nẵng bày tỏ tán thành với sự cần thiết sửa đổi Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật; đồng thời đánh giá cao những đổi mới trong dự thảo luật, nhất là việc tăng cường trách nhiệm của các cơ quan thực thi pháp luật.

Theo đại biểu, cần quy định rõ nguyên tắc cơ quan nào thực thi chính sách, pháp luật, cung cấp dịch vụ hành chính công thì cơ quan đó phải có trách nhiệm phổ biến, giải thích và hướng dẫn pháp luật cho người dân, tổ chức.

Nghĩa vụ giải thích pháp luật cần được gắn trực tiếp với quy trình giải quyết thủ tục hành chính. Khi yêu cầu người dân, doanh nghiệp bổ sung hồ sơ, từ chối giải quyết thủ tục hoặc ban hành quyết định xử lý vi phạm, cán bộ, công chức cần nêu rõ căn cứ pháp lý bằng văn bản hoặc trên hệ thống điện tử.

Đại biểu cho rằng, nếu thực hiện tốt yêu cầu này, phổ biến, giáo dục pháp luật sẽ không còn là hoạt động tách rời mà trở thành một bộ phận trong quá trình phục vụ người dân và doanh nghiệp, góp phần nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm của cơ quan nhà nước và khả năng tiếp cận pháp luật của người dân.

Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung vào Điều 27 trách nhiệm của MTTQ Việt Nam và các tổ chức thành viên trong việc định kỳ chủ trì khảo sát, đánh giá độc lập về mức độ tiếp cận pháp luật, sự hài lòng và chuyển biến trong ý thức chấp hành pháp luật của người dân tại địa phương.

Kết quả khảo sát cần được sử dụng làm một căn cứ đánh giá trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức và chính quyền cấp xã trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật nói riêng và thực thi công vụ nói chung.

Đại biểu Quốc hội Nguyễn Phi Hùng phát biểu thảo luận tại hội trường. Ảnh: Quốc hội

Về đội ngũ báo cáo viên pháp luật, đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung chế độ phụ cấp trách nhiệm hằng tháng, bảo đảm kinh phí chi trả thù lao cho hoạt động tuyên truyền, tư vấn, giải đáp pháp luật. Chuẩn hóa tiêu chuẩn về trình độ pháp luật, kỹ năng tuyên truyền, năng lực ứng dụng công nghệ số và khả năng giải thích, phản hồi kiến nghị của người dân trên môi trường số.

Đại biểu cũng đề nghị có cơ chế rà soát, đánh giá hằng năm theo hướng “có vào, có ra”, gắn kết quả thực hiện nhiệm vụ với tiêu chí thi đua, đánh giá cán bộ, công chức.

Đáng chú ý, đối với quy định về báo cáo viên pháp luật cấp xã, đại biểu Nguyễn Phi Hùng đề nghị không duy trì chức danh này trong dự thảo luật. Theo đại biểu, ở cơ sở hiện đã có nhiều lực lượng tham gia tuyên truyền, phổ biến pháp luật như công chức Tư pháp - Hộ tịch, hòa giải viên ở cơ sở, trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố, ban công tác Mặt trận, các đoàn thể và người có uy tín trong cộng đồng.

Thay vào đó, đại biểu đề nghị tập trung xây dựng đội ngũ báo cáo viên pháp luật ở Trung ương và cấp tỉnh là lực lượng chuyên gia nòng cốt. Còn tại cấp xã, gộp và tinh gọn quy định về báo cáo viên pháp luật và tuyên truyền viên pháp luật, xác định tuyên truyền viên pháp luật là lực lượng nòng cốt ở cơ sở, trực tiếp phổ biến, hướng dẫn các quy định pháp luật gắn với quyền và nghĩa vụ hằng ngày của người dân.

Theo đại biểu Nguyễn Phi Hùng, cách tiếp cận này phù hợp với yêu cầu tinh gọn bộ máy, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính không cần thiết; đồng thời tập trung nguồn lực để nâng cao hiệu quả tuyên truyền, phổ biến, hướng dẫn, giải thích và vận động nhân dân chấp hành chính sách, pháp luật.